Γιατί οι κατακλίσεις εμφανίζονται συχνά στον κόκκυγα και στα ισχία;

Όταν ένας άνθρωπος παραμένει για πολλές ώρες στο κρεβάτι ή στην ίδια καθιστή θέση, υπάρχουν ορισμένα σημεία του σώματος που δέχονται πολύ μεγαλύτερη πίεση από άλλα. Ο κόκκυγας, η περιοχή του ιερού οστού και τα ισχία είναι από τα πιο χαρακτηριστικά.

Ο λόγος είναι σχετικά απλός: στα σημεία αυτά το οστό βρίσκεται κοντά στην επιφάνεια του δέρματος. Όταν λοιπόν το βάρος του σώματος πιέζει συνεχώς την ίδια περιοχή πάνω στο στρώμα ή στο κάθισμα, οι μαλακοί ιστοί συμπιέζονται μεταξύ του οστού και της επιφάνειας στήριξης.

Αν αυτή η πίεση διαρκέσει αρκετά, οι ιστοί μπορεί να αρχίσουν να υφίστανται βλάβη. Γι’ αυτό και μια κατάκλιση δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται απλώς ως «μια πληγή στο δέρμα». Η βλάβη μπορεί να αφορά και βαθύτερους ιστούς.

Δεν ευθύνεται μόνο η πίεση

Στην καθημερινή φροντίδα συναντούμε συχνά ακόμη έναν επιβαρυντικό παράγοντα: την ολίσθηση.

Για παράδειγμα, όταν ένας ασθενής βρίσκεται με ανασηκωμένη την πλάτη του κρεβατιού και σταδιακά γλιστρά προς τα κάτω, το δέρμα μπορεί να παραμένει σχετικά σταθερό πάνω στο σεντόνι, ενώ οι βαθύτεροι ιστοί μετακινούνται. Έτσι δημιουργούνται δυνάμεις διάτμησης, οι οποίες αυξάνουν την καταπόνηση της περιοχής.

Αυτός είναι ένας από τους λόγους που ο κόκκυγας και το ιερό οστό χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή στους κλινήρεις ασθενείς.

Στα ισχία το πρόβλημα εμφανίζεται συχνότερα όταν ο άνθρωπος παραμένει για μεγάλο χρονικό διάστημα ξαπλωμένος στην ίδια πλευρά χωρίς επαρκή αλλαγή θέσης και αποφόρτιση.

Υγρασία και ευάλωτο δέρμα

Η κατάσταση γίνεται δυσκολότερη όταν υπάρχει ακράτεια, έντονη εφίδρωση ή παρατεταμένη υγρασία.

Το δέρμα που παραμένει υγρό γίνεται περισσότερο ευάλωτο σε μηχανικές δυνάμεις και τραυματισμούς. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε ερεθισμός στην περιοχή είναι κατάκλιση — η δερματίτιδα που σχετίζεται με την ακράτεια, για παράδειγμα, είναι διαφορετική κατάσταση και χρειάζεται σωστή αξιολόγηση.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζονται επίσης άνθρωποι με πολύ περιορισμένη κινητικότητα, μειωμένη αισθητικότητα, προχωρημένη ηλικία ή χρόνια νοσήματα που επηρεάζουν την αντοχή των ιστών.

Τα πρώτα σημάδια δεν πρέπει να αγνοούνται

Μια αλλαγή στο χρώμα του δέρματος που επιμένει, τοπική θερμότητα, οίδημα, σκλήρυνση ή πόνος σε ένα σημείο πίεσης μπορεί να αποτελούν πρώιμες ενδείξεις βλάβης.

Δεν χρειάζεται δηλαδή να υπάρχει ήδη ανοιχτή πληγή για να υπάρχει πρόβλημα.

Γι’ αυτό η συστηματική παρατήρηση του δέρματος έχει ιδιαίτερη σημασία, ειδικά σε ανθρώπους που δεν μπορούν να αλλάζουν μόνοι τους θέση.

Η πρόληψη ξεκινά πριν εμφανιστεί η πληγή

Οι τακτικές αλλαγές θέσης, η σωστή τοποθέτηση στο κρεβάτι ή στην καρέκλα, η αποφόρτιση των ευάλωτων σημείων, η κατάλληλη επιφάνεια στήριξης και η φροντίδα του δέρματος αποτελούν βασικά μέτρα πρόληψης.

Δεν υπάρχει όμως ένα πρόγραμμα αλλαγής θέσης που να είναι σωστό για όλους. Η κινητικότητα, η κατάσταση του δέρματος, η γενική κατάσταση του ασθενούς και το στρώμα ή το βοήθημα που χρησιμοποιείται πρέπει να αξιολογούνται συνολικά.

Το σημαντικότερο είναι να μην περιμένουμε να δημιουργηθεί μια βαθιά πληγή για να ασχοληθούμε με το πρόβλημα.

Σε έναν κλινήρη ή πολύ περιορισμένης κινητικότητας άνθρωπο, η πρόληψη των κατακλίσεων αποτελεί μέρος της καθημερινής φροντίδας — όχι κάτι που ξεκινά όταν η βλάβη έχει ήδη εμφανιστεί.

Ζήνωνας Ζήνωνος – Νοσηλευτής
Mediwell Home Health Care LTD
Εξειδικευμένη κατ’ οίκον φροντίδα τραυμάτων και κατακλίσεων στην Πάφο.